CÀ PHÊ SÁCH: Giới thiệu sách Thi Pháp Truyện Kiều Ấn bản tiếng Pháp “La poétique du Kiều”

- Diễn giả: TS. Trần Lê Bảo Chân

- Chủ trì: TS. Nguyễn Thị Từ Huy

- Thời gian: Đón khách 14g30, bắt đầu 15g, Chủ nhật 22/3/2026

- Địa điểm: Lầu 2 – KHÔNG GIAN CÀ PHÊ THỨ BẢY TRẺ (Thế giới Cà phê - 603 Trần Hưng Đạo)

---

Trong bối cảnh các trao đổi học thuật và văn hóa giữa các đối tác đại học ngày càng tăng giữa Pháp và Việt Nam, việc dịch các công trình nghiên cứu trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn nói chung, và phê bình văn học nói riêng, cụ thể từ cặp ngôn ngữ Pháp - Việt, là một lĩnh vực cần được phát triển nhằm mục đích phổ biến và chia sẻ các tri thức khoa học. Nếu dịch thuật các công trình khoa học xã hội và nhân văn từ tiếng Pháp sang tiếng Việt đã dần khẳng định vị trí của mình tại Việt Nam, thì chiều ngược lại vẫn còn hạn chế. Thực tiễn cho thấy các công trình được dịch từ tiếng Việt sang tiếng Pháp vẫn còn hiếm, bởi lẽ công việc này khá phức tạp: những công trình dịch thuật từ tiếng Việt sang tiếng Pháp không chỉ đơn thuần là chuyển ngữ mà còn đóng vai trò cầu nối văn hoá nhằm giới thiệu các tư tưởng văn hoá phương Đông vào văn hoá phương Tây.

Năm 2024, ấn bản tiếng Pháp của Thi Pháp Truyện Kiều của giáo sư Trần Đình Sử – một tác phẩm học thuật quan trọng trong nghiên cứu văn học Việt Nam – được xuất bản tại Pháp ở NXB Kimé Paris, với nhan đề La poétique du Kiều, do Trần Lê Bảo Chân dịch, là một sự kiện đáng ghi nhận và khơi dậy hy vọng phát triển cho lĩnh vực dịch thuật khoa học xã hội và nhân văn Việt Nam sang ngôn ngữ Pháp.

Thi pháp Truyện Kiều là một trong những nghiên cứu công phu và hệ thống về thi pháp của kiệt tác Truyện Kiều của Nguyễn Du. Tác phẩm do GS. Trần Đình Sử biên soạn và xuất bản tại Việt Nam, phân tích các thành tố nghệ thuật của văn bản – ngôn ngữ, hình tượng, tổ chức tự sự, cấu trúc motif và giá trị nhân văn – bằng cách kết nối thi pháp cổ điển (quan niệm văn học như biểu hiện của cảm xúc và sự nhạy cảm trước thế giới) với thi pháp hiện đại (nhấn mạnh cấu trúc, ký hiệu và mạng lưới ý nghĩa). Với hơn năm trăm trang được triển khai trong sáu chương, công trình đã trở thành tài liệu tham khảo nền tảng của ngành nghiên cứu văn học Việt Nam, đặc biệt trong các so sánh giữa Truyện Kiều và những nguồn gốc hoặc văn bản tương ứng ngoài Việt Nam, tiêu biểu như Kim Vân Kiều truyện.

Nội dung của buổi toạ đàm gồm hai phần chính.

Trước hết, chúng tôi sẽ giới thiệu công trình nghiên cứu Thi pháp Truyện Kiều của Trần Đình Sử, làm rõ vai trò, tầm quan trọng cũng như những giá trị học thuật và văn hoá của công trình trong lĩnh vực nghiên cứu văn học Việt Nam.

Phần thứ hai tập trung vào quá trình dịch thuật tác phẩm sang tiếng Pháp. Diễn giả sẽ phân tích những vấn đề và thách thức mà người dịch gặp phải trong quá trình thực hiện bản dịch, đồng thời trình bày các chiến lược dịch thuật được áp dụng nhằm vượt qua những khác biệt về ngôn ngữ, văn hoá và lý thuyết.

Buổi trình bày này trước hết là một chia sẻ kinh nghiệm dịch thuật học thuật dựa trên việc phân tích bản dịch và chính quá trình dịch. Qua đó, chúng tôi sẽ làm rõ những điểm tương đồng và khác biệt trong truyền thống lý luận và phê bình văn học giữa Pháp và Việt Nam, cũng như những hình thức chuyển giao văn hoá được thể hiện trong bản dịch tiếng Pháp của Thi pháp Truyện Kiều.

ĐÔI NÉT VỀ DIỄN GIẢ:

Trần Lê Bảo Chân (bút danh: Bảo Chân), sinh năm 1978 tại Huế, là giảng viên, nhà nghiên cứu và dịch giả Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực ngôn ngữ Pháp, văn học và dịch thuật. Bà hiện giảng dạy tại Khoa Tiếng Pháp của Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh.

Bà nhận bằng Tiến sĩ Khoa học Giáo dục tại Université de Caen Normandie (Pháp) và bằng Thạc sĩ Văn học Pháp tại Université Sorbonne Nouvelle – Paris 3. Lĩnh vực nghiên cứu và giảng dạy của bà tập trung vào dịch thuật và đào tạo biên – phiên dịch, văn học Pháp ngữ, cũng như các vấn đề về chuyển giao tri thức và trao đổi học thuật giữa Việt Nam và không gian Pháp ngữ. Bà thường xuyên tham gia các hội thảo khoa học và các dự án hợp tác quốc tế trong lĩnh vực nghiên cứu văn học và dịch thuật.

Bà đồng thời là dịch giả trong lĩnh vực văn học và khoa học xã hội, với nhiều tác phẩm được xuất bản tại Việt Nam và ở nước ngoài trong đó có các tác phẩm của nhiều nhà nhà văn lớn của Văn học Pháp như tiểu thuyết gia khoa học viễn tưởng Jules Verne – Ngọc Phương Nam (L’Étoile du Sud), Nobel văn học Annie Ernaux - Hồi ức thiếu nữ (Mémoire de fille), và các nhà văn đương đại nổi tiếng như Pierre Bayard – Làm sao nói về những cuốn sách chưa đọc? (Comment parler des livres que l’on n’a pas lus ?), Ivan Jablonka – Đi tìm cuộc đời bị đánh cắp của ông bà tôi (L’histoire des grands-parents que je n’ai pas eus), Nobel hoà bình Elie Wiesel - bộ 3 tác phẩm Đêm (La Nuit) / Ngày (Le Jour) / Bình minh (L’Aube)… )…. Bên cạnh đó, bà cũng dịch sang tiếng Pháp công trình nghiên cứu Thi pháp Truyện Kiều của Trần Đình Sử, được xuất bản tại NXB Kimé Pháp với nhan đề La poétique du Kiều

HƯỚNG DẪN THAM DỰ

- Đây là chương trình nằm trong chuỗi hoạt động của Cà Phê Thứ Bảy, một dự án do nhạc sĩ Dương Thụ sáng lập và điều hành, phối hợp cùng với Tập đoàn Cà phê Trung Nguyên Legend trên tinh thần phi lợi nhuận.

- Cà phê thứ Bảy là dự án phi lợi nhuận, các sự kiện không bán vé. Trước khi vào tham dự chương trình, các anh chị và các bạn vui lòng gọi đồ uống theo thực đơn của quán tại quầy check in. Nguồn thu này để hỗ trợ chúng tôi có chi phí chi trả mặt bằng, nhân sự, điện nước … nhằm duy trì các hoạt động của Cà phê thứ Bảy).

CHỖ GỞI XE VÀ ĐƯỜNG ĐI

- Vì chỗ để xe có hạn nên quý vị đến tham dự chương trình vui lòng đi thẳng đến BÃI GỬI XE số 671 Trần Hưng Đạo (phí gửi xe 8.000/xe), sau đó đi bộ đến Không gian Cà phê thứ Bảy Trẻ

– THẾ GIỚI CÀ PHÊ địa chỉ 603 Trần Hưng Đạo (ngay ngã tư Trần Hưng Đạo-Nguyễn Văn Cừ). Bản đồ địa chỉ quán: https://maps.app.goo.gl/3h5EgWkuudjTs8iv8

- Quán không có chỗ đậu hay giữ xe hơi.

- Từ chỗ gửi xe đến địa điểm tổ chức, quý vị đi bộ khoảng 200m băng qua ngã tư đông đúc, vì vậy BTC khuyến khích người tham dự (nếu có thể) nên chọn phương tiện xe công nghệ để đảm bảo sức khỏe và vào tham dự chương trình đúng giờ.