TRÀ XUÂN

Nguyễn Đức Tùng

Mồng ba Tết, nhà hàng Nhật gần bờ vịnh với những căn phòng rộng dành cho các bữa tiệc, họp hành ăn uống. Người Nhật không ăn tết âm lịch nhưng họ đón khách người Hoa đến tấp nập, nhất là các buổi trà chiều, high tea. Richmond là thành phố của Hoa kiều. Chúng tôi có khoảng ba mươi người. Một nữ nhân viên đi lui đi tới giữa những người phục vụ khác, trẻ hơn, nam có, nữ có. Đó là một phụ nữ đặc biệt, người Nhật, già, khó đoán tuổi, nhưng tôi chắc rằng không dưới bảy mươi, có lẽ ngoài bảy mươi. Một người già làm chiêu đãi trong tiệm ăn là điều hiếm, vì vậy tôi nổi tính kiếu kỳ. Bà đi lại nhanh nhẹn, nhẹ nhõm, nhưng chữ ấy vẫn chưa đủ để mô tả cử động của người phụ nữ. Có một điều gì gần như là nghệ thuật trong việc đi lại, như khi bạn xem một vũ nữ múa ba lê. Những cử động của bà khéo léo, tiết kiệm, gọn gàng, đẹp. Tôi để ý bà chỉ đưa tay ra khi làm một việc cụ thể, còn không thì khép hai cánh tay lại, chỉ dùng mắt ra hiệu cho nhân viên khác. Có lẽ hồi trẻ đó là một phụ nữ đẹp, nhưng vẻ đẹp ấy đã hoàn toàn biến mất, dưới nếp nhăn của thời gian. Lưng bà còng xuống như ta thấy ở những người gù lưng do bệnh xốp xương, làm xương sống của họ gập lại. Sau lưng người nữ nhân viên ấy, có lẽ là quản gia, mặc áo choàng rộng kimono vẽ hoa mẫu đơn màu hồng nhạt, có đeo một cái túi nhỏ. Trong suốt tiệc trà, giữa những dĩa thức ăn ngon miệng, tôi nhận ra chính người phụ nữ lớn tuổi ấy làm cho bữa tiệc linh hoạt hẳn lên, chứ không phải người thuyết trình về các bệnh của mạch máu, một chàng bác sĩ hài hước, hay các chiêu đãi viên trẻ đẹp. Có một điều gì khác lạ. Sau này khi về ra hẳn ngoài đường, lòng vui vẻ, tôi mới nghĩ lâu hơn tới điều ấy. Người phụ nữ lớn tuổi không làm một việc gì cụ thể, nhưng sự xuất hiện của bà bao giờ cũng đúng lúc, cần thiết, khi thì sửa lại một chiếc khăn bàn bị xô lệch, khi thì nhặt một cái muỗng rơi, khi thì sửa một chếc đũa mà chàng hầu bàn trẻ đặt không được đúng chỗ lắm trước mặt khách. Đó là sự sửa soạn tinh tế, sự chấn chỉnh kịp thời, sự săn sóc tỉ mỉ đầy nghệ thuật. Và hơn thế cảm giác sung sướng được làm những thứ công việc bổ sung ấy, giúp cho người khác có một buổi chiều xu ân vui v ẻ, đem hết lòng ra mà làm, với một sự nhanh nhẹn tháo vát gần như cuộc biểu diễn ngầm.

Ở cuối buổi tiệc, đứng chờ đi vào phòng rửa mặt, tôi tình cờ đứng ngay sau lưng bà. Khi bà quay lại mỉm cười, tôi không nén được, buột miệng hỏi về lai lịch của cái túi và một miếng vải lớn nhét trong cái túi ấy, cố tình để lòi ra như đàn ông để khăn mù soa trong túi áo sơ mi, mang sau lưng bà. Người phụ nữ đứng thẳng lên, tỏ ra hào hứng, và tôi thấy bà không gù chút nào. Bà nhìn tôi, đứng gần lại, gần như âu yếm, hạ giọng xuống giải thích: đó là tục lệ của phụ nữ Nhật ngày xưa, nhất là thời chiến tranh, khi có người yêu. Người ta chết nhiều quá, những đứa trẻ cần được ra đời, chúng thay vào chỗ nước mắt như suối của chia ly. Khi đi ra ngoài, tình cờ gặp người yêu của họ, họ sẵn sàng nằm xuống trên cỏ, mở căng tấm vải lụa ấy ra. Những lúc ấy mà không có tấm vải trải trên mặt đất, thật là bất tiện, đáng xấu hổ, bà nói thêm. Tục lệ ấy ngày nay ở Nhật không còn nữa, nhưng bà được dạy thế từ nhỏ. Bà mang cái túi gọn nhẹ trên lưng suốt đời, từ khi còn là thiếu nữ đến nay, suốt sáu mươi năm, nghiêm ngặt, chờ một lần hân hoan nằm xuống, nhưng chưa có dịp dùng nó lần nào.

NĐT